Bản dịch của TLHGD

Phần 3

Đưa ra một loạt cách tiếp cận có thể có trong việc tìm kiếm một nền giáo dục cổ vũ sự hiểu biết chân chính. 

Gardner bắt đầu bằng việc bình điểm 2 quan điểm thường được dùng để nêu bật các triết lý giáo dục: “truyền thống” và “tiến bộ”. Ông không hề thoả hiệp. Logic của lập luận chung đưa ông tới một quan điểm tiến bộ rộng rãi. Tuy nhiên, ông băn khoăn giữ khoảng cách với điều mà ông thấy là những giới hạn của khuynh hướng mà mình đi theo: “… có niềm tin quá mức ở năng lực của HS tự giáo dục mình, sự lưỡng lự đối với việc đánh giá, và nguy cơ lẫn lộn những mục tiêu xứng đáng với sự thành công”. 

Mặt khác: “… sự nhấn mạnh vào những hoạt động và dự án có cấu trúc phong phú , sáng kiến và “hứng thú” của HS, những hình thức học mang tính xây dựng và sự dính líu có ý nghĩa với nhà trường và cộng đồng rộng lớn hơn, tất cả đều chỉ về phía trước và về nền giáo dục tìm kiếm và có lẽ là sinh ra sự hiểu biết”. Ông bình điểm một số cách tiếp cận (hay những sự tương tự) dường như hiện thân những nguyên lý mà ông gắn bó. Sau đây là những nguyên lý chính: 

Sự học tập (apprenticeship): Sự hấp dẫn chủ yếu của hình mẫu học tập – cả trong lịch sử và ngày nay – là việc học được văn cảnh hoá một cách chặt chẽ. Người học thấy những lý do để học theo thói quen xung quanh mình; họ thấy sự phát triển các qui trình và kỹ năng trong hoàn cảnh thiết kế và thành tựu. Các mục đích là rõ ràng và hiệu quả của tiến trình và chất lượng sản phẩm là hiển nhiên. Việc đánh giá thành tích nằm trong tay các chuyên gia có kinh nghiệm mà sự phán xét của họ là sự thúc đẩy tích cực đối với việc vươn tới sự làm chủ rốt ráo. 

“Việc học tập có thể là hình thức truyền thụ có hiệu quả xây dựng nhiều nhất trên các con đường học của phần lớn người trẻ”. 

Các bảo tàng:

Liên kết chặt chẽ với nhiệt tình của Gardner đối với hình mẫu học tập là trải nghiệm về việc trẻ em đi thăm các bảo tàng, trung tâm khám phá… Ở đó những điểm nổi bật của sự học tương phản với nhiều việc xảy ra ở trường học. Việc học ở đó vừa chủ động vừa tương tác. Phần lớn việc học và đánh giá được tiến hành theo cách hợp tác. Và, bởi vì HS được hoạt động một cách có ý nghĩa và có thử thách, các em cảm nhận được sự vững vàng trong thành quả hoạt động của chính mình và chúng bạn.

 (Các bảo tàng ở Mỹ tạo cơ hội cho nhiều sự dấn thân và tham dự của nhóm, có sự tổ chức và giám sát của các nhà giáo dục). 

Các dự án:

Phương pháp “dự án”tạo điều kiện cho HS xuyên qua các môn học với những phối cảnh khác nhau để nghiên cứu những đề tài cơ bản rộng hơn. Gardner xem đó là một phần cần thiết của“chương trình học để hiểu biết”. Nó cho phép HS đi theo những hứng thú cá nhân hay hợp tác bên trong một khung khổ có cấu trúc. Nó cũng cung cấp mục đích có ý nghĩa và sự trình bày. “HS trình bày các dự án của mình cho các bạn học, mô tả sự nảy sinh, mục đích, các vấn đề và những liên can tương lai của dự án; trả lời những câu hỏi của bạn học và GV”. Gardner mở rộng chuyện trình bày liên tục các thành tựu của HS thành những cuộc triển lãm tác phẩm và quy trình “hồ sơ quá trình làm việc”(process-folio). Giống như tập lưu giữ tranh của hoạ sĩ, “process-folio”là tập hợp các bài làm của HS về một lĩnh vực, nhưng nhấn mạnh vào sự phát triển, quá trình hơn là sự hoàn tất.  

Đổi mới công nghệ: 

Gardner nói đến một loạt ví dụ từ việc sử dụng theo cách đổi mới các công nghệ học trong khắp nước Mỹ. Ông nhìn tiềm năng phát triển nhanh chóng đem đến ba thành phần thiết yếu của các chương trình học được thiết kế để cổ vũ sự hiểu biết. Đó là: đương đầu và thách thức những quan niệm và quan niệm sai lầm có trước đó; diễn giải các khái niệm thành một loạt ví dụ và lời giải thích có liên quan, và cho phép đủ thì giờ suy tư và đánh giá thích đáng. Những công nghệ học mới hứa hẹn biến đổi một loạt năng lực học ở mọi trình độ, khi sức mạnh của chúng được hiểu và được huy động. 

Tuy nhiên ông thận trọng nhấn mạnh rằng sự hiểu biết vẫn bắt rễ trong các môn học và hiểu biết các môn học là mục tiêu tối hậu. Điều ấy đã không đạt được, trừ một số it HS ở đỉnh cao nhất của hệ thống giáo dục, và đó là mối quan ngại trung tâm của ông. Ông cũg không bênh vực việc thay thế toàn bộ phương pháp hiện hành. “Một số vật liệu phải học bằng cách rèn tập vất vả (drill); một số đã có sẵn trong bài giảng trên lớp hay sách giáo khoa. Điều tôi kêu gọi…là đưa vào một cách khôn ngoan và tỉnh táo (những cách tiếp cận mới) đến những hoàn cảnh mà sức lực của HS có thể đáp ứng. Khi những cách này được theo đuổi sau một thời gian đáng kể, chúng sẽ dẫn tới một nền giáo dục có nghĩa lý đối với những người học khác nhau và tới những hình thức học vững chắc hơn và uyển chuyển hơn”. 

Kết luận

Hãy nghe chính Gardner nói: 

“Nếu chúng ta phải thành đạt một môi trường trong đó sư hiểu biết được đánh giá cao, thì tất cả chúng ta cần phải khiêm nhường về những gì mình biết và chuyển động khỏi hiện tại của chúng ta, khỏi những điểm nhìn hoàn toàn bất cập…”

“Cần phải vừa tôn trọng những quan niệm mà HS mọi lứa tuổi đem đến nhà trường vừa nhận thức được những tiên kiến của chính chúng ta hướng tới những niềm tin được giữ vững nhưng không có cơ sở…”

“Tôi đã tìm cách thách thức quan niệm cho rằng người ta có thể làm cho HS hiểu biết chỉ đơn giản bằng cách trình bày với các em những hình mẫu tốt hay những chứng minh hấp dẫn, cũng như ý tưởng cho rằng những HS không hiểu biết chỉ đơn giản là phải làm việc căng hơn hay chấp nhận việc thoả hiệp với đáp án đúng”. 

“Tương phản với những cách nhìn đơn giản ấy, tôi đã trình bày một bức tranh phức hợp và rắc rối hơn nhiều. Cùng lúc, tôi đã cố tránh đưa ra những công thức để có sự hiểu biết. Những ví dụ và hình mẫu đa dạng được trình bày đã phản ánh một nỗ lực mô tả các loại quy trình có thể kích động nền giáo dục theo hướng tích cực. Tuy nhiên, quan trọng không phải là các hình mẫu tự nó, mà là những phương diện suy tư có được từ đó sẽ xác định xem HS có được lợi gì khi sử dụng chúng…”

http://www.21learn.org/archive/review-the-unschooled-mind-by-howard-gardner/6/